Halktan Kopan Siyaset: Seçmen mi, Müşteri mi?
Bir ülkenin siyasetinin niteliğini, onun yurttaşına nasıl baktığı belirler. Eğer yurttaş, hak talep eden bilinçli bir özne olmaktan çıkarılıp; seçim zamanı hatırlanan bir “oy deposu”na indirgenmişse, orada demokrasiden değil, yalnızca seçimden söz edilebilir.
Siyasetin Ticarileşmesi ve Yurttaşın Müşteriye Dönüşümü
Türkiye’de siyaset uzun süredir ideolojik, sınıfsal veya değer temelli bir mücadele değil; reklam kampanyalarının, PR stratejilerinin, anket manipülasyonlarının alanına dönüşmüştür. Partiler artık halkla değil, anket firmalarıyla konuşur; ideoloji değil, algı yönetimi belirleyicidir.
Siyasi partiler, seçmeni bir müşteri segmenti gibi analiz eder; onun “duygusal eğilimlerini” satın alarak oy toplamaya çalışır. Bu durum, politikayı bir hizmet alanından, pazarlama sektörüne dönüştürmüştür.
Reklam dili, siyaset dilini esir almıştır. “Projeler” vaat edilir, “ürünler” tanıtılır, “rakipler” kötülenir — ama hiçbir program, ideoloji veya toplumsal vizyon tartışılmaz.
Böylece yurttaş, artık bir toplumsal özne değil, bir “tüketici” haline gelir. Sandık, halkın iradesinin değil, reklam endüstrisinin ölçüm aracına dönüşür. Bu süreçte yurttaşlık bilinci zayıflar, siyaset bilinci yerini kimlik aidiyetine bırakır.
Kimlik Siyaseti ve Seçmen Davranışının Parçalanması
Seçmen, kimlikler üzerinden bölündükçe, sınıfsal çıkarların ortak paydası ortadan kalkar. “Türk-Kürt”, “Alevi-Sünni”, “laik-dindar” gibi yapay ayrımlar, emek-sermaye çelişkisinin üzerini örter.
Bu parçalanma, egemen sınıfların iktidarını pekiştirirken; halkın ortak taleplerini bastırır.
Ne yazık ki, kendini “sosyal demokrat” olarak tanımlayan partiler dahi bu oyuna teslim olmuştur. Etnik veya mezhepsel temsiliyeti “ilericilik” olarak pazarlarken, emek ve sınıf merkezli siyaseti terk etmişlerdir. Sonuçta halkın örgütlü gücü zayıflamış, siyaset “temsil” değil “temsiliyet ticareti” haline gelmiştir.
AKP’nin “Halkla Bağ” Modelinin Çözülmesi
AKP’nin 2000’lerin başında yakaladığı başarı, halkın duygularını, değerlerini ve mağduriyetlerini iyi okumasından kaynaklanıyordu. Parti, ilk döneminde devletin soğuk yüzüne karşı “samimi bir temsil” iddiası taşıyordu.
Ancak bu “yakınlık siyaseti” zamanla “yandaşlık düzenine” dönüştü. Halkla kurulan bağ, rant ağlarıyla ikame edildi. “Bizden biri” söylemi yerini “bizimkiler ve ötekiler” ayrımına bıraktı.
Halk, artık o partiyi değil; o partinin bir zamanlar temsil ettiği adalet duygusunu özlüyor.
Sosyal Demokrasinin İdeolojik Boşluğu
CHP ve benzeri muhalefet partileri ise, halkla bağ kurmak yerine, “kabul gören” bir elit siyaset biçimini benimsediler.
Bu anlayışta halk, siyasetin öznesi değil; yönlendirilmesi gereken bir kitle olarak görülür.
Seçim dönemlerinde “halkçı” bir dil kullanılır; ancak sandık kapandığında o dil, belediye ihaleleri ve koltuk pazarlıkları arasında kaybolur.
Sosyal demokrasinin özü emeğin, adaletin ve eşitliğin temsilidir. Oysa Türkiye’deki sosyal demokrat yapı, bu ilkelere değil, kişisel çıkar ve hizip dengesine yaslanmaktadır.
Bu nedenle CHP’nin de AKP’nin de halkla kurduğu bağ, özünde yatay değil, dikey bir ilişkidir: yukarıdan aşağıya bakan, halkı dinlemeyen, halk için ama halksız bir siyaset tarzı.
Yurttaşlık Bilincinin Yeniden İnşası
Gerçek değişim, seçmeni müşteri olmaktan kurtarıp, yeniden yurttaş haline getirmekle mümkündür.
Bu, yalnızca seçim sistemini değil, siyasal kültürü dönüştürmek demektir.
Yurttaş; sorgulayan, hesap soran, örgütlenen, talep eden insandır.
Müşteri ise, memnuniyet anketine göre oy veren pasif tüketicidir.
Bugün Türkiye’de ihtiyaç duyulan şey, “memnun müşteri” değil, “hak bilinci gelişmiş yurttaş”tır.
Sonuç: Halksız Demokrasi Olmaz
Siyaset, halkın nefesini hissetmediği anda kurur.
Halkın iradesi, sadece sandığa değil, örgütlü bilinç ve ortak akla dayandığında anlam kazanır.
Bu nedenle Türkiye’nin demokratik geleceği, parti merkezlerinde değil, halk meclislerinde, mahalle örgütlerinde, üretim alanlarında yeniden inşa edilecektir.
Gerçek sosyal demokrasi, halkın yeniden özne olduğu gün başlayacak.
Ve o gün geldiğinde, seçmen değil; yurttaş konuşacak.
DEVAMI: CHP ve Yerel Oligarşiler: Bandırma Üzerinden Bir Çözümleme
Ozan
15 Ekim 2025
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder