ATATÜRK - LENİN İLİŞKİSİ

 ATATÜRK - LENİN İLİŞKİSİ 

Antiemperyalist Ortaklık, Farklı Devrim Yolları

1. 1917 Devrimi’nin Yankısı: Dünyanın Yeniden Kurulduğu An

1917 Ekim Devrimi’yle birlikte, dünya siyasetinde köklü bir kırılma yaşandı.

Lenin’in önderliğinde Bolşevikler, hem Çarlık Rusyası’nı hem de emperyalist savaşa sürükleyen kapitalist düzeni reddederek yeni bir çağ başlattılar.

Bu devrim, yalnızca Rusya için değil, sömürge ve yarı-sömürge ülkelerdeki tüm antiemperyalist hareketler için bir umut oldu.

Mustafa Kemal Paşa da, 1919’da Samsun’a çıktığında bu dalganın farkındaydı.

Dünyanın iki kutba ayrıldığı bir dönemde, Anadolu’nun kurtuluşu ancak antiemperyalist bir ittifakla mümkün olabilirdi.

2. Ortak Zemin: Emperyalizme Karşı Mücadele

Lenin’in politikası, “Doğu Halkları Devrimi” stratejisine dayanıyordu.

Bolşevikler, Asya’daki ulusal kurtuluş hareketlerini emperyalizmi zayıflatacak müttefik güçler olarak görüyordu.

Bu doğrultuda Lenin, Mustafa Kemal Paşa önderliğindeki Ankara Hükümeti’ni destekleme kararı aldı.

1920 Bakü Doğu Halkları Kurultayı’nda Türkiye’ye özel vurgu yapılmıştı; Anadolu’daki direniş, Asya’nın ilk antiemperyalist halk hareketi olarak görülüyordu.

Ankara Hükümeti’nin dış politikada tam izolasyon içinde olduğu o yıllarda Sovyet desteği hayatiydi.

Batı’nın İstanbul Hükümeti’ni tanıdığı, Yunan ordusunun ilerlediği, İngiliz donanmasının İstanbul’da demirlediği bir dönemde Mustafa Kemal’in tek potansiyel müttefiki Bolşevik Rusya idi.

3. Gerçek Diplomatik Temaslar

1920’de Ali Fuat Cebesoy, Moskova’ya Türkiye’nin ilk elçisi olarak gönderildi.

1921’de Moskova Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma, iki ülkenin sınırlarını belirledi, Kars ve Ardahan Türkiye’ye bırakıldı, Batum Gürcistan’da kaldı.

Sovyetler, Türkiye’ye altın ve silah yardımı yaptı.

Yaklaşık 11 milyon altın ruble gönderildi.

39.000 tüfek, 327 makineli tüfek, 54 top ve 63 milyon fişek ulaştırıldı.

Bu yardımlar, Sakarya ve Büyük Taarruz öncesi Türk ordusunun direncini artırdı.

Bu işbirliği, sadece maddi değil, ideolojik düzeyde de bir karşılıklı saygı temelinde yürüdü.

Lenin, Mustafa Kemal’i “Doğu’nun devrimci önderi” olarak niteliyordu;

Atatürk ise Lenin’i “emperyalizme karşı ulusların direnişine ilham veren lider” olarak görüyordu.

Ancak bu ortaklık, ideolojik değil, stratejik bir zeminde kuruldu.

4. Neden Sosyalist Bir Türkiye Olmadı?

Atatürk, Lenin’den aldığı desteğe rağmen, Türkiye’de Bolşevik tarzı bir sosyalist devrim yapmaya hiç yönelmedi.

Bunun üç temel nedeni vardı:

a) Tarihsel ve sınıfsal altyapı eksikliği

Türkiye’de sanayi yoktu, dolayısıyla işçi sınıfı da örgütlü bir güç değildi.

Toplumun %85’i köylüydü.

Sosyalist devrim, tarihsel olarak proletaryanın öncülüğünü gerektirirdi; Anadolu’da bu sınıf mevcut değildi.

Bu yüzden Atatürk, devrimi “sınıf temelli” değil, “ulusal bağımsızlık temelli” olarak tanımladı.

b) Emperyalizme karşı ulusal birlik zorunluluğu

Mustafa Kemal, Anadolu’nun kurtuluşunu sağlamak için sınıflar arası çatışmayı değil, ulusal dayanışmayı öne çıkardı.

Lenin’in “proleter diktatörlüğü” modelini benimsemesi, Batı’nın topyekûn saldırısına davetiye çıkaracaktı.

Bu nedenle Atatürk, “devletçi ama milliyetçi”, “devrimci ama sosyalist olmayan” bir denge kurdu.

Ekonomide karma düzeni tercih etti: Devlet, sanayileşmenin öncüsü olacak ama özel girişim tamamen dışlanmayacaktı.

c) Gerçekçi siyasal vizyon

Atatürk, Lenin’in devriminden ders çıkarmıştı:

Lenin, bir yandan feodalizmi yıkarken, öte yandan dünya kapitalizmiyle kuşatılmış bir izolasyona düşmüştü.

Mustafa Kemal bu durumu iyi gözlemlemiş, Türkiye’nin aynı çıkmazda kalmaması için Batı’yla diplomatik köprüleri koparmadan, Sovyetlerle dostluğu sürdürme stratejisi geliştirmişti.

Yani, ideolojik saflık yerine bağımsızlıkçı pragmatizm tercih etti.

5. Cumhuriyet’in Kuruluş Sonrası: Ayrışma Başlıyor

1923 sonrasında Türkiye, Sovyetler Birliği ile dostluğunu sürdürse de, 1930’lara gelindiğinde iki ülkenin yolları belirgin biçimde ayrıştı.

Atatürk, 1930’larda devletçiliği uygularken Sovyet planlamasından ilham aldı; ancak sistem mülkiyet ilişkilerini değil, üretim yapısını hedefliyordu.

Türkiye, “sınıfsız bir ulus” idealini benimserken Sovyetler “sınıfsız bir toplum” hedefliyordu.

Bu fark, ideolojik değil tarihsel bir tercihti.

Atatürk, Türkiye’nin devrimini toplumun bilinç düzeyine göre kademeli bir dönüşüm olarak gördü.

Yani Cumhuriyet, sosyalist bir devrim değil ama “burjuva devrimini bile kendi eliyle yapmak zorunda kalan” bir halk hareketiydi.

6. Sonuç: İki Devrim, Bir Ortak Damar

Atatürk ile Lenin’in yolları farklıydı, ama düşmanları ortaktı: emperyalizm, monarşi ve feodal düzen.

Lenin, Batı kapitalizmine karşı sosyalist bir dünya kurmaya çalıştı.

Atatürk, Batı emperyalizmine karşı bağımsız bir ulus-devlet yarattı.

Birinde devrim sınıfsaldı, diğerinde ulusal kurtuluşun modernleşmeye dönüşmesiydi.

Atatürk’ün “karma ekonomi” tercihi, bu tarihsel gerçekliğin bir ürünüydü:

Sınıfsız toplum için değil, bağımsız ekonomi için devletçilik.

Sovyet modelinden değil, Anadolu gerçeklerinden doğan bir denge arayışı.

Sonuç olarak:

Lenin devrimi toplumsal çelişkilerden çıkardı; Atatürk devrimi, ulusal çöküşten.

Biri sınıfı özgürleştirdi, diğeri milleti.

Türkiye Cumhuriyeti, sosyalist bir devrimin değil;

antiemperyalist bir halk direnişinin, ulusal egemenlik temelinde kurumsallaşmış biçimidir.

Ozan